Niezależne Stowarzyszenie Psychologii Archetypowej

Książka

Magdalena Sokół, „O Narcyzmie”, fragment

Jakże istotna jest w  historii Narcyza symbolika wody, nadaje ona sens i znaczenie tego mitu. Tafla wody przypomina lustro. Wg James’a Hillmana lustro jest symboliczną bramą do wnętrza. Dzięki niej pojawiają się transformujące pytania, świadczące o przemianie Narcyza: “czy jest we  mnie coś, co przypomina leśną sadzawkę, czy posiadam głębszy zbiornik moich myśli i uczuć, położony z dala od utartych szlaków, a jego tafla jest nietknięta i gładka? Czy mam w sobie wilgotny obszar, poza suchym obszarem intelektualizmu, obszar mokrych uczuć, bujnej, zielonej, mrocznej wyobraźni?czy zdarza mi się niekiedy ocknąć w krainie refleksji, gdzie pozwalam sobie dostrzec, w chwili zachwytu i sennej zadumy, mgnienie nieznanej twarzy, która do mnie należy? Jeżeli tak, to znaczy, że dojrzewa we mnie mit Narcyza, (jak twierdzi Thomas Moore) - lekarstwo na narcyzm.“

• Home
• Arrow Up

Zdj. B. Rainko

Niezależne Stowarzyszenie Psychologii Archetypowej

Książka

Katarzyna Osenkowska, „O kulturze”, fragment

„Ponieważ strefa online wyznacza dzisiaj standardy dotyczące wyglądu, zainteresowań, czy zachowania, bycie młodym i nieprzeciętnym stało się czymś na kształt kulturowego gorsetu, który ma nas chronić przed nudą, maskować niedoskonałości i pozwolić na ucieczkę przed dojrzewaniem i starością. Nie zauważamy jednak, że mamy na sobie ciasny gorset i próbując żyć w stanie wiecznej młodości czy pozornej lekkości, zawiązaliśmy mocno jego sznurki. Być może jest to efekt kolejnej sztuczki Hermesa, który jako bóg w chorobie mami obrazami młodości łapiąc nas tym samym w pułapkę wiecznej młodości, a my ulegamy tej presji doskonałości, robiąc to coraz częściej nie dla samych siebie, ale po to, aby móc się odpowiednio zaprezentować online, stwarzając przy tym wrażenie, że nadążamy i nie jesteśmy zmęczeni? Co więcej, pomimo, że opisywany image ma na celu wywołanie wrażenia wyjątkowości i indywidualności, nie ma on w istocie nic wspólnego z indywiduacją w rozumieniu psychologii jungowskiej, która polega m.in. na akulturacji i stawaniu się sobą poprzez świadome samopoznanie oraz integrację różnorodnych aspektów naszej osobowości, z niedoskonałościami i cieniem włącznie. Wykreowane w internecie wizerunki są bowiem efektem pogoni za trendami, które imitują indywidualność i powielaniem schematu, który niewiele ma wspólnego z prawdziwym samopoznaniem, autentycznym życiem i Hillmanowskim soul-making. Ponieważ brakuje im ugruntowania w relacji ze ssobą i swoją duszą (soul) są jedynie realizacją kolektywnych przekazów kulturowych.”

Zdj. B. Rainko, kostium projektu artystki

• Home
• Arrow Up

Niezależne Stowarzyszenie Psychologii Archetypowej

Książka

Iwona Kwiatkowska, „O otępieniach”, fragment

O ile metafora lampek świątecznych jest trafna dla połączeń neuronalnych w mózgach ludzi zdrowych, to dla osób z demencją trafniejszą metaforą jest zacieranie się ścieżek i punktów orientacyjnych. Ścieżki w lesie powstają po to, by można się po nich bezpiecznie poruszać. Jeśli ścieżki ulegają zatarciu, a punkty orientacyjne są dla nas nieczytelne gubimy się w lesie.To właśnie spotyka osoby z demencją – są zagubione, a rzeczywistość, po której poruszali się sprawnie przed zachorowaniem staje się nieczytelna, stracili kompas, nie są w stanie wyznaczyć azymutu.
Nasuwa mi się jeszcze jeden obraz związany z utratą połączeń neuronalnych. Ludzie z mojego pokolenia pewnie pamiętają film „Niekończąca się opowieść”. Głównym wątkiem tej historii jest stopniowe zanikanie krainy Fantazji, którą pochłania Nicość. Podobnie dzieje się z neuronami w mózgach ludzi z demencją, jak kraina Fantazji pogrążają się w nicości, a ludzie stają się zobojętniali, powoli znika to, co ich pobudzało do życia.W „Niekończącej się opowieści” Fantazję może uratować ponowne nadanie imienia Dziecięcej Cesarzowej. Jest to wątek, który otwiera drzwi do kolejnego zagadnienia, które pojawia się w problematyce choroby Alzhaimera – tożsamość.

• Home
• Arrow Up

Zdj. B. Rainko

Niezależne Stowarzyszenie Psychologii Archetypowej

Książka

Kamila Rainko, „O obsesjach kompulsjach i Ananke”, fragment

Przed erą psychiatrii wśród duchownych istniało pojęcie “skrupulatności”- od łac. scrupulus -ostrego kamyka, zwykle w bucie. Oznaczało stan nieustannego patologicznego poczucia winy, połączonego z potrzebą obsesyjnego wypełniania rytuałów religijnych. Termin o tyle potrzebny dla spowiednika, poniewaz istotne było rozroznianie “prawdziwych grzesznikow” od posiadaczy obsesyjnego sumienia. W początkach psychiatrii przed erą klasyfikacji pojęć klinicznych funkcjonowały lokalne, często subiektywne określenia, związane np. ze  słowami przymus, obsesja, moralność, takie jak: kompulsje religijne, obsesje moralne, obsesyjne szaleństwo, Natrętny itp. Powoli obsesje i kompulsje oddzielane i rozróżniane były od psychoz, czyli “szalenstwa”, nazwami jak folie raisonnante (obled rozumny), zwanghafte Persönlichkeitsstörung (osobowość przymusowa). Gdy pojawia się termin neuroz, ostatecznie pod niego podlegają: compulsion neurosis, zwangsneurose, Obsession neurosis. Pod koniec XIXw pojawia sie w literaturze psychiatrycznej i neurologicznej termin anankasm, początkowo oznacza szeroka game objawow „przymusowych”, pojawiaja sie tez terminy jak psychopatia anankastyczna, aż wreszcie w polowie XXw zostaje opisane zjawisko anankastische Persönlichkeit odpowiadające zaburzeniu osobowości. propozycja ta trafia do ICD-8, nadając mitologiczny sens zjawisku -Ananke, bogini konieczności i przymusu.

• Home
• Arrow Up

Zdj. B. Rainko

Niezależne Stowarzyszenie Psychologii Archetypowej

Książka

Aleksandra Szczepaniak, „O depresji”, fragment

Jung wpisuje depresje w zeroko pojęta instynktowość czyli podobnie jak Hillman traktuje ją czy je jako coś wpisanego w naturę człowieka .Istnieje możliwość, że adaptacja do świata wewnętrznego obejmuje także adaptację do stanu depresyjnego. T o takie zejście do Hadesu, podróż do zwnętrza ziemi w poszukiwaniu sensu i celu. To samotna wędrówka, której znaczenia nie potrafimy do końca odczytać. Bo depresja nie jest jedynie regresją i odwróceniem się od stanu wiecznego rozwoju. Może być traktowana jak wdech czyli zatrzymanie powietrza w rzeczywistości wewnętrznej. To zbliża do koncepcji systole i diastole Goethego. Współcześnie mało zwraca się uwagi na ten aspekt tego zjawiska. Jung dużo pisze o depresji w II  połowie życia, przy czym ta druga połowę datuje pomiędzy 35 a 40 rokiem życia. Zwraca uwagę na to, że poszukiwanie przyczyn depresji jest jedynie racjonalnym wyjaśnieniem, które w istocie niczego nie tłumaczy. W dzisiejszych czasach przywiązuje się wielka wagę do przyczyn, zapominając zupełnie o wymiarze celowościowym. Przyczyny prowadzą do przeszłości, do regresu do poprzedniego stanu emocjonalnego, do utknięcia w tym, czego już nie ma. To ważne, ale nie wyczerpuje całości problemu i często bywa zamykające. Tak naprawdę depresja jest wyzwaniem. Podążając tym tropem Jung mówi : „W intensywności tych emocjonalnych zaburzeń leży ich wartość, energia, którą powinno się mieć do swojej dyspozycji głównie po to, aby zapobiec stanowi zredukowanej adaptacji.” {C.W 8, par 166). Czym jest ów stan zredukowanej adaptacji? Jak się wydaje, jest to kanalizacja energii wyłącznie w przestrzeni zbiorowej. Jeden model rozwoju, taki a nie inny sposób i tryj życia, takie same potrzeby i taki sam wzorzec samorozwoju dla zystkich. Gdybyśmy idąc za Jungiem i Hillmanemspersonifikowali ten proces to w niepokojący sposób przypomina on, znanych z „Strażników Galaktyki”Suwerenów- genetycznie zmodyfikowaną złotą rasę, będącą ucieleśnieniem doskonałości fizycznej i psychicznej. Energia psychiczna podporządkowana jest celowi kolektywnemu, indywiduacja zastyga w wytyczonych koleinach, a jednostka musi się dostosować do panujących trendów.

• Home
• Arrow Up

Zdj. B. Rainko

Niezależne Stowarzyszenie Psychologii Archetypowej

Książka

Mateusz Kolaszkiewicz, „Lęk w adolescencji”, fragment

Z jednej strony mówi się, że może ów konkretny Yōkai to zjawa powstała po śmierci chorobliwej rywalizacji dwóch lekarzy (o imionach Dōmo i Kōmo). Na oczach tłumu prześcigali się oni w ryzykownych zabiegach, będąc w tym obaj znakomici! W końcu postanowili symultanicznie przeszczepić sobie głowy. W ten  sposób umarli i tłum orzekł, iż żaden z nich nie wygrał. Z drugiej strony powiada się, że zwrot “dōmo-kōmo naranai” znaczy mniej więcej tyle, co tak czy inaczej,  jest to niemożliwe” albo “ani w tę, ani we w tę”. Dōmo-Kōmo otwiera nasz lękowy przegląd par jako przestroga przed brawurą, która okazuje się pewną odsłoną lęku performatywnego. Ten typ lęku jest dobrze znany nastolatkom: to obawa przed oceną, wstydem, coś, co jednocześnie hamuje, ale i właśnie napędza rywalizację, porównania społeczne, czy karuzelę na osi poczucie wyższości-poczucie niższości. Na początku tego rozdziału wybiega nam naprzeciw Dōmo i Kōmo strasząc przed zatraceniem się w porównaniach społecznych, jednocześnie fatalistycznie kwitując, że na to nie ma rady - “dōmo-kōmo naranai”. Losem nastolatka jest dotykać międzyosobowych lęków i reagować na nie dwojako - walką lub ucieczką - czasem aż do momentu zamarcia jak zjawa w jednym lub drugim. Dōmo-Kōmo, jako graficzna parodia powiedzenia “dōmo-kōmo naranai” (Foster, 2015), niesie skojarzenie z negatywistycznym, depresyjnym wycinkiem nastoletniego lęku — przypomina o ograniczeniach, redukuje je, a jednocześnie wyśmiewa niedojrzałe strachy. Teraz, stojąc naprzeciw Dōmo-Kōmo, gdy zamarliśmy chwilowo na jego widok, możemy ujrzeć podstawową i normatywną funkcję lęku - zatrzymanie w ostrzeżeniu. Tym samym niech pozostanie ona z nami w podróży reszty bohaterów jako punkt odniesienia tak\łatwy do stracenia z oczu. Jako\para, która paradoksalnie (mimo wielu zabiegów) nie znajduje jeszcze drogi transformacji, a jedynie ostrzega i zatrzymuje. Tę dwójkę lekarzy o tożsamej, jednokierunkowej energii mogła zatrzymać tylko pycha i śmierć. Teraz pozostali w monstrualnym zlaniu, które ich już  dalej nie zaprowadzi. Jedynie może pozostać ważną przestrogą dla innych.

• Home
• Arrow Up

Zdj. B. Rainko